Etykieta i zasady w Turcji – co turysta powinien wiedzieć przed wyjazdem

Istanbul fot. Sergey Dushkin https://flic.kr/p/j16H2G CC By-ND 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/2.0/
Istanbul fot. Sergey Dushkin https://flic.kr/p/j16H2G CC By-ND 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/2.0/

Podróżując do obcego kraju warto wcześniej zapoznać się z panującymi tam zasadami i zwyczajami odnośnie zachowania i ubioru. W szczególności, jeśli wyjeżdżamy do kraju muzułmańskiego.

Dla przeciętnego Europejczyka nie zawsze sposób życia i normy krajów muzułmańskich są proste do zrozumienia, należy jednak pamiętać, że jesteśmy przyjezdnymi osobami, tylko odwiedzającymi dany kraj. Dlatego musimy dopasować się do ogólnie przyjętych reguł, by przez przypadek czy niewiedzę nie sprawić innym przykrości lub nie obrazić kogoś.

 

Etykieta i zasady w Turcji – czyli co powinniśmy wiedzieć o tureckim honorze i gościnności

 

W czasach Imperium Osmańskiego turecka etykieta była bardzo formalna i dokładnie rozpisana. Zmieniło się to znacznie w czasach Republiki, kiedy Atatürk wprowadzał zmiany, które miały zapewnić więcej swobód i praw dla społeczeństwa. Mimo wielu sukcesów i zmian jakie udało się osiągnąć w czasach Republiki Tureckiej, nadal dawne, tradycyjne zwyczaje rzucają swe światło na etykietę społeczną.

Obecnie pewne aspekty zasad tureckich zakorzenionych we współczesnej kulturze mogą wydawać się niezrozumiałe dla obcokrajowców. W szczególności mało zaznajomionych z muzułmańską kulturą. Warto jednak pamiętać, że Turcy są bardzo przyjaźnie nastawieni do turystów i osób mieszkających na stałe w ich kraju. Za wszelką cenę chcą wszystkich zadowolić i pokazać słynną turecką gościnność. Są bardzo mili i pomocni. Co dodatkowo powinno zachęcić nas do przestrzegania zasad ich kultury. Sami też oczekujemy tego od osób przyjeżdżających do naszego kraju.

Dobrze jest wiedzieć, że Turcy są bardzo honorowi. Tak też przyjmują swoich gości. Chcą zapewnić im jak najlepsze warunki podczas pobytu w Turcji. Chętnie wszystko pokażą, zorganizują czas, zabiorą na niesamowitą ucztę tureckiej kuchni, zadbają, żeby nikt nas nie oszukał, ani żebyśmy nie przepłacali na bazarach. Może to być męczące i odrobinę kontrolujące, ale warto pamiętać, że jest to przejaw gościnności.

Respektując tureckie zasady zyskamy sobie ich wdzięczność i szacunek. Oczywiście nie chodzi o to, żeby naśladować Turków, ale warto pamiętać jednak o odpowiednim stroju, gdy odwiedzamy muzea, meczety czy chodzimy po mieście.

Turcja nie jest skrajnie konserwatywna, ponadto odwiedzana przez wielu turystów każdego roku akceptuje wiele europejskich i zachodnich norm. Chcąc poznać turecką gościnność warto sprawdzić tanie loty do Stambułu i wyjechać do Turcji chociaż na kilka dni.

fot. calflier001 https://flic.kr/p/adcABQ  CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/
fot. calflier001 https://flic.kr/p/adcABQ CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/

Ubiór i zachowanie w meczetach

 

Meczety to nie tylko wspaniałe budowle, zdobienia i niezwykłe światło. To także święte miejsca modlitwy dla Turków i Muzułmanów. Dlatego odwiedzając meczety, obojętnie czy są one turystyczną atrakcją, czy małym okolicznym miejscem modlitw, pamiętajmy o zachowaniu szacunku przez zwiedzanie w ciszy i spokoju oraz w czasie do tego wyznaczonym. Pamiętajmy, że etykieta i zasady w Turcji są ważne, szczególnie w miejscach świętych.

Podstawowe zasady podczas zwiedzania meczetów:

  • skromny ubiór
  • zakrywanie ramion i kolan (jeśli nasz ubiór jest nieodpowiedni w większych meczetach dostaniemy za darmo okrycia, które zwracamy po wyjściu z meczetu. Warto zabrać ze sobą chustę i sweterek, gdy planujemy zwiedzać mniej turystyczne dzielnice. W mniejszych meczetach nie możemy wypożyczyć okryć.)
  • kobiety dodatkowo powinny zakrywać włosy
  • przed wejściem do meczetu należy zdjąć buty, w niektórych miejscach zostawiamy je na zewnątrz, w innych zabieramy w plastikowej torbie
  • nie wolno pić ani jeść w meczetach
  • nie wolno przeszkadzać osobą modlącym się, zbliżać się do nich ani przechodzić poza wyznaczoną do zwiedzania strefę
  • podczas zwiedzania należy zachowywać się cicho, najlepiej nie rozmawiać i wyłączyć telefon
  • filmowanie i robienie zdjęć w meczetach jest dozwolone, aczkolwiek nie powinno się skupiać na osobach modlących, ani wierzących przygotowujących się do wejścia do meczetu przez obmywanie stóp, etc.
  • wejście do meczetów jest darmowe, można jednak składać datki, które przeznaczane są na renowację i utrzymanie zabytku.

 

  • fot. https://pixabay.com/pl/aya-sofia-stambuł-niebieski-915076/
    fot. https://pixabay.com/pl/aya-sofia-stambuł-niebieski-915076/

Czas modlitwy

Muzułmanie modlą się pięć razy w ciągu doby. Czas jest jednak uzależniony od pozycji słońca na niebie. Czas modlitwy nazywa się namaz vakitleri i dzielmy go na Sabah – świt, Öğle – południe, İkindi – popołudnie, Akşam – zachód słońca i Yatsı, czyli noc.

Są to orientacyjne pory, gdyż dokładną godzinę wyznacza nawoływanie imama. Słychać je w całym mieście. Przyjeżdżając do Turcji będziemy potrzebować kilku dni na przyzwyczajenie się do nawoływania. Początkowo jest bardzo słyszalne głównie w środku nocy. Nawoływanie w języku tureckim nazywa się ezan.

Oczywiście przy każdym meczecie wypisane są godziny modlitw, jednak orientacyjnie wygląda to mniej więcej tak:

Zimą:

  • Sabah – 06.30 – 07.30
  • Öğle – 11.50 – 12.50
  • İkindi – 14.30 – 16.30
  • Akşam – 16.30 – 19.30
  • Yatsı – 18.30 – 21.00

Latem:

  • Sabah – 05.50 – 06.40
  • Öğle – 13.00
  • İkindi – 16.15 – 17.00
  • Akşam – 19.00 – 20.40
  • Yatsı – 20.30 – 22.30
fot. Marcos.Zion https://flic.kr/p/5jpncB CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/
fot. Marcos.Zion https://flic.kr/p/5jpncB CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/

Zwiedzanie miast w Turcji

Stambuł to ogromne, kosmopolityczne miasto. Mieszkańcy są przyzwyczajeni do turystów z całego świata i ich przeróżnych zachowań. Pewnie wszystko już widzieli, ale nie chcąc się wpisywać na listę największych ignorantów z Europy i nie tylko, postarajmy się pamiętać o przestrzeganiu podstawowych zasad podczas naszego pobytu w tym pięknym kraju.

Ubrania. Oczywiście latem w Turcji jest bardzo gorąco, ale zamiast najkrótszych szortów i bluzki z dekoltem zakładajmy nieco bardziej zabudowane, ale przewiewne ubrania. Nie chodzi tu o całkowite zasłanianie się, jak podczas zwiedzania meczetów, tylko o pewien szacunek do kultury odwiedzanego kraju. To jedyne uwagi odnośnie stroju. Nie są zbyt restrykcyjne, jak te, które możemy spotkać choćby na Bliskim Wschodzie.

Alkohol. Turcja jest krajem, gdzie alkohol jest dostępny, ale nie w każdej knajpie czy sklepie. Poza tym jest bardzo drogi i można go spożywać w miejscach do tego przeznaczonych. Gdy chcemy wieczorem wybrać się na drinka czy do pubu, a nie możemy niczego znaleźć w okolicy, zapytajmy kelnerów, sprzedawców czy młodych ludzi. Każdy z pewnością poda nam odpowiedni adres. Stambuł kryje wiele niesamowitych knajp, restauracji i pubów. Wszystko na wyciągniecie ręki. Można także odwiedzić tureckie tawerny zwane meyhane, gdzie będziemy mieli okazje skosztować tureckiej kuchni i raki- wódki produkowanej z anyżu.

Zachowanie. Nikt z nas nie lubi być obserwowany, nagabywany, ani oceniany. Dlatego też nie zachowujmy się tak wobec mieszkańców Stambułu czy innego tureckiego miasta. Oczywiście moda momentami jest odmienna od znanej nam na co dzień, aczkolwiek nie jest to powodem do fotografowania ani wpatrywania się w taką osobę. Mówią o tym etykieta i zasady w Turcji i nie tylko, prawo do szanowania inności i prywatności dotyczy wszystkich krajów świata.

Wielu turystów postrzega turecki sposób handlowania jako nachalny, kiedy, co chwila ktoś próbuje nam coś sprzedać. Turcy są bardzo przedsiębiorczy i dlatego tak chętnie reklamują oferowany towar, jednak gdy nie będziemy reagować na ich propozycję, zrozumieją, że nie jesteśmy zainteresowani kupowaniem czegokolwiek.

 

fot. https://pixabay.com/pl/istanbul-turcja-bosfor-bosphorus-775928/
fot. https://pixabay.com/pl/istanbul-turcja-bosfor-bosphorus-775928/